Müdafaa-i hukuk, Osmanlı İmparatorluğu'nun işgallerle karşı karşıya kaldığı dönemde, ulusal bağımsızlık ve toprak bütünlüğünü savunmak amacıyla kurulan sivil toplum hareketlerini ifade eder. Bu hareketler, halkın bilinçlenmesini sağlamak ve ulusal direnişi örgütlemek için önemli bir rol oynamıştır. Özellikle Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, bu çabaların en somut örneklerinden biri olarak tarihteki yerini almıştır. Bu cemiyetler, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesine katkıda bulunarak, ulusal kimliğin ve dayanışmanın güçlenmesine zemin hazırlamıştır.
Müdâfaa-i Hukuk Cemiyetleri, Osmanlı İmparatorluğu'nun Mondros Mütarekesi'ni imzalaması sonrası, 1918-1919 yıllarında, işgallere karşı Osmanlı topraklarını korumak amacıyla kurulan sivil kuruluşlardır.
Bu cemiyetler arasında öne çıkanlardan biri, Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti'dir. 7 Eylül 1919'da Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulan bu cemiyet, Sivas Kongresi'nde tüm millî cemiyetlerin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.
Cemiyetin amacı, Osmanlı Devleti'nin bütünlüğünü ve millî bağımsızlığını korumak, Kuvâ-yi Milliye'yi etkin ve İrâde-i Milliye'yi hâkim kılmaktı. Kurtuluş Savaşı'na kadar faaliyet gösteren cemiyet, savaştan sonra Halk Fırkası'na dönüşmüştür.
Nedir
